षोडशमातृकापूजनम्

१. गणपति

ॐ लम्बोदरं महाकायं गजवक्त्रं चतुर्भुजं । आवाहयाम्यहमं देवं गणेशं सिद्धिदायकम् ।।

ॐ भूर्भुवः स्वः गणपते इहागच्छ इह तिष्ठ । ॐ भूर्भुवः स्वः गणपतये नमः ।`

२. गौरी

ॐ आयङ्गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः । पितरं च प्रयत्न्स्वः ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः गौरि इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः गौर्यै नमः।

३. पद्मा

ॐ हिरण्यरूपा ऽउषसो व्विरोक ऽउभाविन्दा ऽउदिथः सूर्यश्च । आरोहतं व्वरुण मित्र गर्तं ततश्श्चक्षाथामदितिं दितिञ्च मित्रोऽसि व्वरुणोऽसि ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः पद्मे इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः पद्मायै नमः।

४. शची

ॐ निवेशनः सङ्गमनो व्वसूनां विश्वा रूपाभिचष्टे शचीभिः ।देवऽइव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्त्थौ समरे पथीनाम् ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः शचि इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः शच्यै नमः।

५. मेधा

ॐ मेधां मे व्वरुणो ददातु मेधामग्निः प्रजापतिः। मेधामिन्द्रश्च व्वायुश्श्च मेधां धाता ददातु मे स्वाहा ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः मेधे इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः मेधायै नमः।

६. सावित्री

ॐ सविता त्त्वा सवाना ᳪ सुवतामग्निर्गृहपतीना ᳪ सोमो वनस्पतीनाम् ।बृहस्पतिर्वाचऽइन्द्रो ज्ज्यैष्ठ्यायरूद्रः पशुब्भ्यो मित्रः सत्त्यो व्वरुणो धर्मपतीनाम् ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः सावित्रि इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः सावित्र्यै नमः।

७. विजया

ॐ विज्ज्यन्धनुः कपर्दिनो व्विशल्यो बाणवाँ२ ऽउत । अनेशन्नस्य या ऽइषव ऽआभुरस्य निषङ्गधिः॥

ॐ भूर्भुवः स्वः विजये इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः विजयायै नमः।

८. जया

ॐ बह्वीनां पिता ब्बहुरस्य पुत्रश्चिश्श्चाकृणोति समनावगत्य। इषुधि: सङ्काः पृतनाश्च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः॥

ॐ भूर्भुवः स्वः जये इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः जयायै नमः।

९. देवसेना

ॐ इन्द्रऽआसान्नेता बृहस्पतिर्दक्षिणा यज्ञः पुर ऽएतु सोमः । देवसेनानामभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्वग्रम् ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः देवसेने इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः देवसेनायै नमः।

१०. स्वधा

ॐ पितृभ्यः स्वायिब्भ्यः स्वधा नमः पितामहेभ्यः स्वायिब्भ्यः स्वधा नमः प्रपितामहेभ्यः स्वायिब्भ्यः स्वधा नमः। अक्षन्न्पितरोऽमीमदन्त पितरोऽतीतृपन्त पितरः, पितरो शुन्धद्ध्वम् ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः स्वधे इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः स्वधायै नमः।

११. स्वाहा

ॐ स्वाहा प्राणेब्भ्यः साधिपतिकेब्भ्यः । पृथिव्यै स्वाहाग्नये स्वाहान्तरिक्षाय स्वाहा व्वायवे स्वाहा। दिवे स्वाहा सूर्याय स्वाहा॥

ॐ भूर्भुवः स्वः स्वाहे इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः स्वाहायै नमः।

११. मातृ

ॐ आपोऽअसम्मान्मातरः शुन्धयन्तु घृतेन तो घृतप्वः पुनन्तु । विश्व ᳪ हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदाब्भ्यः शुचिरा पूतऽएमि । दीक्षातपसोस्तनूरसि तां त्वा शिवा ᳪ शग्मां परिदधे भद्रं व्वर्णं पुष्यन्॥

ॐ भूर्भुवः स्वः मातर इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः मातृभ्यो नमः।

१२. लोकमातृ

ॐ रयिश्च मे रायश्च मे पुष्टंचमे पुष्टिश्च मे विभुचमे प्रभुच मे पूर्ण्णं च मे पूर्णतरं च मे कुयवं चमऽक्षितं च मेऽन्नं च मेऽक्षुच्च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः लोकमातर इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः लोकमातृभ्यो नमः।

१३. धृति

ॐ यत्प्रज्ञानमुत चेतो धृतिश्च्च यज्ज्योतिरन्तरमृतं प्रजासु ।यस्मान्नऋते किञ्च न कर्म क्रियते तन्मे मनः शिवसंकल्प्पमस्तु ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः धृते इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः धृत्यै नमः।

१४. पुष्टि

ॐ अङ्गान्न्यात्मन्न्भिषजा तदश्विनात्मानमङ्गैः समधात्सरस्वती ।इन्द्रस्य रूप ᳪ शतमानमायुश्चन्द्रेण ज्योतिरमृतं दधानाः॥ ॐ भूर्भुवः स्वः पुष्टे इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः पुष्टयै नमः।

१५. तुष्टि

ॐ जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो निदहाति वेदः । सनः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुन्दुरितात्यग्निः ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः तुष्टे इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः तुष्टयै नमः।

१६. आत्मनः कुलदेवता

ॐ प्राणाय स्वाहाऽपानाय स्वाहा ळ्यानाय स्वाहा ।चक्षुषे स्वाहा क्षोत्राय स्वाहा व्वाचे स्वाहा मनसे स्वाहा ॥

ॐ भूर्भुवः स्वः आत्मनः कुलदेवते इहागच्छ इह तिष्ठ। ॐ भूर्भुवः स्वः आत्मनः कुलदेवतायै नमः।

षोडशोपचारैः पूजनम्

आसनार्थेऽक्षतान समर्पयामि । पादयोः पाद्यं समर्पयामि । हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनं समर्पयामि । पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि । शुद्धोदकस्नानं समर्पयामि । स्नानाङ्गाचमनं समर्पयामि । वस्त्रम् समर्पयामि । आचमनं समर्पयामि । यज्ञोपवीतं समर्पयामि । आचमनं समर्पयामि । उपवस्त्रं समर्पयामि । गन्धं समर्पयामि । अक्षतान समर्पयामि । पुष्पमालां समर्पयामि । नानापरिमलद्रव्याणि समर्पयामि । धूपमाध्रापयामि । दीपं दर्शयामि । हस्तप्रक्षालनम् । नैवेद्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि । मध्ये पानीयम् उत्तरापोशनं च समर्पयामि । ताम्बूलं समर्पयामि । पूगीफलं समर्पयामि । कृतायाः पूजायाः पाड्गुण्यार्थे द्रव्यदक्षिणां समर्पयामि । मन्त्रपुष्पाञ्जलिं समर्पयामि । अनया पूजया गणपत्यादि पञ्चदेवता: प्रीयन्ताम् न मम ।

पूजा की आवश्यक सामग्री / Puja Essentials

इन वस्तुओं का प्रयोग ऊपर वर्णित अनुष्ठान में परंपरागत रूप से किया जाता है।

बाँस रहित धूप कोन

पूजा और ध्यान के दौरान सुगंध के लिए सामान्य रूप से उपयोग किए जाने वाले धूप कोन।

View on Amazon

सुगंधित अगरबत्ती (विविध सुगंध)

पूजा के समय वातावरण को सुगंधित रखने के लिए उपयोग की जाने वाली अगरबत्ती।

View on Amazon

कपूर सुगंधित तिल का पूजा तेल

दीया जलाने के लिए पूजा में उपयोग किया जाने वाला कपूर सुगंधित तिल का तेल।

View on Amazon

कपूर की गोलियाँ (Camphor)

पूजा, हवन और आरती के दौरान कपूर जलाने के लिए उपयोग की जाने वाली कपूर की गोलियाँ।

View on Amazon

प्रसाद दाना (सकरिया)

पूजा और भोग के लिए प्रसाद रूप में अर्पित की जाने वाली सकरिया।

View on Amazon

सूती दीया बत्ती (Jyot Batti)

दीपक और दीया प्रज्वलन के लिए पूजा और आरती में उपयोग की जाने वाली सूती बत्ती।

View on Amazon

पीतल का अखंड ज्योति दीया

घी या तेल से दीपक प्रज्वलन के लिए पूजा और आरती में उपयोग किया जाने वाला पीतल का दीया।

View on Amazon

पंचमुखी रुद्राक्ष जप माला (108 मनके)

जप, ध्यान और पूजा के दौरान मंत्र जाप के लिए उपयोग की जाने वाली रुद्राक्ष माला।

View on Amazon

श्री सत्यनारायण स्वामी फोटो फ्रेम

घर या पूजा स्थल में दर्शन और पूजा के लिए उपयोग की जाने वाली श्री सत्यनारायण स्वामी की छवि।

View on Amazon

पूजा आसन

पूजा, जप और ध्यान के समय बैठने के लिए उपयोग किया जाने वाला आसन।

View on Amazon

पूजा घंटी (Ghanti)

पूजा और आरती के समय ध्वनि के माध्यम से ध्यान केंद्रित करने के लिए उपयोग की जाने वाली घंटी।

View on Amazon

इलेक्ट्रिक कपूर दानी (गणेश-ॐ डिजाइन)

पूजा, आरती एवं ध्यान के समय कपूर प्रज्वलन हेतु उपयोग की जाने वाली विद्युत कपूर दानी। यह सुगंध प्रसार के साथ नाइट लैंप के रूप में भी कार्य करती है तथा घर, मंदिर एवं पूजा कक्ष में सकारात्मक वातावरण बनाती है।

View on Amazon

सूती फूल बत्ती (हस्तनिर्मित)

दीपक एवं दीया प्रज्वलन हेतु उपयोग की जाने वाली हस्तनिर्मित सूती फूल बत्ती। यह पूजा, आरती, नवरात्रि एवं अन्य धार्मिक अनुष्ठानों में नियमित रूप से प्रयुक्त होती है तथा स्थिर व शुद्ध ज्योति प्रदान करती है।

View on Amazon

As an Amazon Associate, I earn from qualifying purchases.