कलश पूजनं

भूमि स्पर्श

ॐ मही द्यौः पृथिवी च न इमं यज्ञं मिमिक्षताम्। पिपृतान्नों भरीमभि:।।

सप्तधान्य

ॐ औषधय: समवदन्त सोमेन सह राज्ञा। यसमै क्रिणोति ब्राह्मणस्तर्ठ० राजन्पारयामसि।।

कलश स्थापना

ॐ आजिग्घ्न कलशं मह्या त्वा विशन्त्विन्दवः। पुनरुर्जा निवर्तस्व सा नः सहस्रं धुक्ष्वोरुधार पयस्वती पुनर्माविशताद्रयि:।।

जल

ॐ वरुणस्योत्तम्भनमसि वरुणस्य स्कम्भसर्ज्जनी स्थो वरुणस्य ऋतसदनयसि वरुणस्य ऋतसदनमसि वरुणस्य ऋतसदनमासीद।।

गन्ध

ॐ त्वां गन्धर्वाअखनंस्त्वामिन्द्रस्त्वां बृहस्पति:। त्वामोषधे सोमो राजा विद्वान्यक्ष्मादमुच्यत।।

सर्वौषधि

ॐ या ओषधी: पूर्वा जाता देवेभ्यस्त्रियुगं पूरा। मनैनु बभ्रूणामहर्ठ० शतं धमानी सप्त च।।

दूर्वा

ॐ काण्डात्काण्डात्प्ररोहन्ती परूष:परूषस्परि। एवा नो दूर्वे प्रतनू सहस्त्रेण शतेन च।।

पञ्चपल्लव

ॐ अश्वत्थे वो निषदनं पर्णे वो वसतिष्कृता। गोभाज इत्किलासथ यत्सनवथ पूरुषम्।।

सप्तमृत्तिका

ॐ स्योना पृथिवि नो भवानृक्षरा निवेशनी। यच्छा नः शर्म स प्रथा:।।

पूगीफल

ॐ याः फलिनीर्य्या अफला अपुष्पा याच्श्र पुष्पिणी:। बृहस्पतिप्रसूतास्ता नो मुच्ज्ञन्त्वर्ठ० हस:।।

पञ्चरत्न

ॐ परि वाजपति: कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत्। दधद्रत्नानि दाशुषे।।

स्वर्ण

ॐ हिरण्यगर्भ: समवर्तताग्ने भूतस्य जातः पतिरेक आसीत्। स दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम।।

वस्त्र

ॐ सुजातों ज्योतिषा सह शर्म वरूथमासदत्स्वः। वासों अग्ने विश्वरूपर्ठ० सम्व्ययस्व विभावसो।।

पूर्णपात्र

ॐ पूर्णा दर्वि परापत सुपूर्णा पुनरापत। वस्नेव व्विक्रीणावहा इषमूर्ज़्जर्ठ० शतक्रतो।।

नारियल

ॐ या: फलिनीर्य्या अफला अपुष्पा याश्च पुष्पिणी:। बृहस्पतिप्रसूतास्ता नो मुच्ज्ञन्त्वर्ठ० हस:॥

कलश मे वरुण का ध्यान और आवाहन

ॐ तत्त्वा यामि ब्रम्हणा वन्दमानस्तदाशास्ते यजमानो हविर्भि:। अहेडमानो वरुणेह बोध्युरुशर्ठ० स मा न आयु: प्रमोषी:।। अस्मिन् कलशे वरुणं साङ्ग् सपरिवरं सायुधं सशक्तिक-मावाहयामि स्थापयामि।

कलश मे देवी-देवताओं का आवाहन

कलशस्य मुखे विष्णुः कंठे रुद्रः समाश्रितः। मूले त्वस्य स्थतो ब्रह्मा मध्ये मातृगणाः स्मृताः॥ कुक्षौ तु सागराः सर्वे सप्तद्वीपा वसुंधराः। अर्जुनी गोमती चैव चंद्रभागा सरस्वती ॥ कावेरी कृष्णवेणी च गंगा चैव महानदी। ताप्ती गोदावरी चैव माहेन्द्री नर्मदा तथा॥ नदाश्च विविधा जाता नद्यः सर्वास्तथापराः । पृथिव्यां यान तीर्थानि कलशस्थानि तानि वैः ॥ सर्वे समुद्राः सरितस्तीथर्यानि जलदा नदाः। आयान्तु मम कामस्य दुरितक्षयकारकाः ॥ ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदः सामवेदो ह्यथर्वणः। अंगैश्च सहिताः सर्वे कलशं तु समाश्रिताः॥ अत्र गायत्री सावित्री शांति पुष्टिकरी तथा । आयान्तु मम शान्त्यर्थं दुरितक्षयकारकाः॥ गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति। नर्मदे सिंधु कावेरी जलेऽस्मिन्‌ सन्निधिं कुरु॥ नमो नमस्ते स्फटिक प्रभाय सुश्वेतहाराय सुमंगलाय। सुपाशहस्ताय झषासनाय जलाधनाथाय नमो नमस्ते॥ ॐ अपां पतये वरुणाय नमः। ॐ वरुणाद्यावाहित देवताभ्यो नमः।

ध्यान

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, ध्यानार्थे पुष्पाणि समर्पयामि।

आवाहन

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, आवाहनार्थे पुष्पं समर्पयामि।

आसन

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, आसनार्थें पुष्पंणि समर्पयामि।

प्रतिष्ठा

अस्यै प्राणाः प्रतिष्ठन्तु अस्यै प्राणाः क्षरन्तु च । अस्यै देवत्वमर्चायै मामहेति च कश्चन॥ ॐ भूर्भुवः स्वः श्रीसत्यनारायणाय नमः! सुप्रतिष्ठिते वरदे भवेताम्।

पाद्य

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, पादयोः पाद्यं समर्पयामि।

अर्घ्य

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, हस्तयोर्घ्यं समर्पयामि।

आचमन

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, मुखे आचमनीयं समर्पयामि।

स्नान

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, स्नानं समर्पयामि।

पञ्चामृतस्नान

पञ्चामृतं मयानीतं पयो दधि घृतं मधु। शर्करया समायुक्तं स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि।

गन्धोदकस्नान

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, गन्धोदकस्नानं समर्पयामि।

शुद्धोदकस्नान

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, शुद्धोदकस्नानं समर्पयामि। शुद्धोदकस्नानान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि।

वस्त्र

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, वस्त्रं च उपवस्त्रं समर्पयामि। वस्त्रान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि।

यज्ञोपवीत

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, यज्ञोपवीतं समर्पयामि। यज्ञोपवीतान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि।

चन्दन

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, चन्दनानुलेपनं समर्पयामि।

अक्षत (तिल)

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, अक्षतान् समर्पयामि।

पुष्पमाला

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, पुष्पमालां समर्पयामि।

अबीर-गुलाल आदि नानापरिमल-द्रव्य

अबीरं च गुलालं च हरिद्रादिसमन्वितम् । नाना परिमलं द्रव्यं गृहाण परमेश्वर॥ ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, नानापरिमलद्रव्याणि समर्पयामि।`

धूप

वनस्पतिरसोद्भूतो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः। आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्॥ ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, धूपमाघ्रापयामि।

दीप

साज्यं च वर्तिसंयुक्तं वह्निना योजितं मया। दीपं गृहाण देवेश त्रैलोक्यतिमिरापहम्॥ भक्त्या दीपं प्रयच्छामि देवाय परमात्मने। त्राहि मां निरयाद् घोराद् दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते ॥ ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, दीपं दर्शयामि।

हस्तप्रक्षालन

ॐ हृषीकेशाय नमः

नैवेद्य

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, नैवेद्यं निवेदयामि । नैवेद्यान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि।

ऋतुफल

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, ऋतुफलानि समर्पयामि। फलान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि।

ताम्बूल

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, मुखवासार्थम् एलालवंग - पूगीफलसहितं ताम्बूलं समर्पयामि।

दक्षिणा

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, कृताया: पूजायाः साद्गुण्यार्थे द्रव्यदक्षिणां समर्पयामि।

पुष्पाञ्जलि

नानासुगन्धिपुष्पाणि यथाकालोद्भवानि च। पुष्पाञ्जलिर्मया दत्तो गृहाण परमेश्वर।। ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, पुष्पाञ्जलिं समर्पयामि ।

प्रार्थना

देवदानवसंवादे मथ्यमाने महोदधौ। उत्पन्नोऽसि तदा कुम्भ विधृतो विष्णुना स्वयम्॥ त्वत्तोये सर्वतीर्थानि देवाः सर्वे त्वयि स्थिताः। त्वयि तिष्ठन्ति भूतानि त्वयि प्राणाः प्रतिष्ठिताः॥ शिवः स्वयं त्वमेवासि विष्णुस्त्वं च प्रजापतिः। आदित्या वसवो रुद्रा विश्वे देवाः सपैतृकाः॥ त्वयि तिष्ठन्ति सर्वेऽपि यतः कामफलप्रदाः। त्वत्प्रसादादिमं यज्ञं कर्तुमीहे जलोद्भव, सांनिध्यं कुरु देवेश प्रसन्नो भव सर्वदा॥ नमो नमस्ते स्फटिक प्रभाय सुश्वेतहाराय सुमंगलाय। सुपाशहस्ताय झषासनाय जलाधनाथाय नमो नमस्ते॥ पाशपाने नमस्तुभ्यं पद्मिनीजीवनायक। पुण्याहवाचनं यावत् तावत्त्वं सन्निधो भवः॥ ॐ अपां पतये वरुणाय नमः।

नमस्कार

ॐ वरुणाधावाहितदेवताभ्यो नमः, प्रार्थनापूर्वकं नमस्कारान् समर्पयामि।

पूजा की आवश्यक सामग्री / Puja Essentials

इन वस्तुओं का प्रयोग ऊपर वर्णित अनुष्ठान में परंपरागत रूप से किया जाता है।

बाँस रहित धूप कोन

पूजा और ध्यान के दौरान सुगंध के लिए सामान्य रूप से उपयोग किए जाने वाले धूप कोन।

View on Amazon

सुगंधित अगरबत्ती (विविध सुगंध)

पूजा के समय वातावरण को सुगंधित रखने के लिए उपयोग की जाने वाली अगरबत्ती।

View on Amazon

कपूर सुगंधित तिल का पूजा तेल

दीया जलाने के लिए पूजा में उपयोग किया जाने वाला कपूर सुगंधित तिल का तेल।

View on Amazon

कपूर की गोलियाँ (Camphor)

पूजा, हवन और आरती के दौरान कपूर जलाने के लिए उपयोग की जाने वाली कपूर की गोलियाँ।

View on Amazon

प्रसाद दाना (सकरिया)

पूजा और भोग के लिए प्रसाद रूप में अर्पित की जाने वाली सकरिया।

View on Amazon

सूती दीया बत्ती (Jyot Batti)

दीपक और दीया प्रज्वलन के लिए पूजा और आरती में उपयोग की जाने वाली सूती बत्ती।

View on Amazon

पीतल का अखंड ज्योति दीया

घी या तेल से दीपक प्रज्वलन के लिए पूजा और आरती में उपयोग किया जाने वाला पीतल का दीया।

View on Amazon

पंचमुखी रुद्राक्ष जप माला (108 मनके)

जप, ध्यान और पूजा के दौरान मंत्र जाप के लिए उपयोग की जाने वाली रुद्राक्ष माला।

View on Amazon

श्री सत्यनारायण स्वामी फोटो फ्रेम

घर या पूजा स्थल में दर्शन और पूजा के लिए उपयोग की जाने वाली श्री सत्यनारायण स्वामी की छवि।

View on Amazon

पूजा आसन

पूजा, जप और ध्यान के समय बैठने के लिए उपयोग किया जाने वाला आसन।

View on Amazon

पूजा घंटी (Ghanti)

पूजा और आरती के समय ध्वनि के माध्यम से ध्यान केंद्रित करने के लिए उपयोग की जाने वाली घंटी।

View on Amazon

इलेक्ट्रिक कपूर दानी (गणेश-ॐ डिजाइन)

पूजा, आरती एवं ध्यान के समय कपूर प्रज्वलन हेतु उपयोग की जाने वाली विद्युत कपूर दानी। यह सुगंध प्रसार के साथ नाइट लैंप के रूप में भी कार्य करती है तथा घर, मंदिर एवं पूजा कक्ष में सकारात्मक वातावरण बनाती है।

View on Amazon

सूती फूल बत्ती (हस्तनिर्मित)

दीपक एवं दीया प्रज्वलन हेतु उपयोग की जाने वाली हस्तनिर्मित सूती फूल बत्ती। यह पूजा, आरती, नवरात्रि एवं अन्य धार्मिक अनुष्ठानों में नियमित रूप से प्रयुक्त होती है तथा स्थिर व शुद्ध ज्योति प्रदान करती है।

View on Amazon

As an Amazon Associate, I earn from qualifying purchases.